Και περισσότερο από δύο χρόνια μπορεί να κρατήσει η διαδικασία του Brexit (αν τα δύο μέρη το συναποφασίσουν) η οποία ξεκινά με την γνωστοποίηση της πρόθεσης για αποχώρηση.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι διατείνονται ότι δεν χρειάζεται ο Κάμερον να στείλει γραπτό άιτημα αποχώρησης. Αρκεί να το πει κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής την ερχόμενη Τρίτη για να ξεκινήσει η διαδικασία.

Κάποιοι Βρετανοί επιμένουν στην ανάγκη διαπραγμάτευσης μιας νέας σχέσης Βρετανίας-ΕΕ πριν την έναρξη της  διαδικασίας εξόδου. Μια σχέση που θα εξασφαλίζει στη Βρετανία πρόσβαση στις αγορές, χωρίς να είναι υποχρεωμένη  να ακολουθεί τους ενωσιακούς κανόνες και την ελεύθερη διακίνηση ανθρώπων και η οποία θα λάβει χώρα πριν ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση της διετίας για την αποχώρηση.

Πολλές ευρωπαϊκές Κυβερνήσεις τόνισαν την ανάγκη η διαδικασία εξόδου να ξεκινήσει άμεσα, ώστε να μην παρατείνεται η αβεβαιότητα, ενώ η καγκελάριος Μέρκελ δήλωσσε πως σε αυτή τη φάση δεν θα ήθελε να πιέσει για ένα σφιχτό χρονοδιάγραμμα.

Δεν είναι απίθανο πίσω από αυτή τη δήλωση να κρύβεται κάποιο Plan B, αν και πολλά θα εξαρτηθούν από τη διάθεση του Κάμερον να παραμείνει και για πόσο.

Το να αναιρεθει το δημοψήφισμα δεν φαίνεται πιθανό, αν και η ύπαρξη σεναρίων παραμονής της Βρετανίας στην ΕΕ, ή δημιυργίας μιας ειδικής σχέσης τύπου Νορβηγίας, δεν αμφισβητούνται.

Πάντως το σενάριο να ζητηθεί η αποχώρηση και μετά να γίνει αίτημα παραμονής δεν ισχύει, ευρωπαϊκές πηγές υποστηρίζουν ότι αυτό δεν γίνεται κι αν ξεκινήσει η διαδικασία, δεν μπορεί να αναιρεθεί και αυτή θα μπορεί να υποβληθεί σε ένα μεταγενέστερο χρόνο.

Καθώς είναι η πρώτη φορά που ενεργοποιείται το άρθρο 50 της Συνθήκης, έχει ενδιαφέρον να δούμε ποια είναι η διαδικασία, ανεξάρτητα από την ερμηνεία που θα δώσουν οι αρμόδιοι ευρωπαίοι αξιωματούχοι κατά την υλοποίησή της.

Τι αναφέρει η συνθήκη της Λισαβόνας:

Κάθε κράτος μέλος μπορεί να αποφασίσει να αποχωρήσει από την Ένωση, σύμφωνα με τους εσωτερικούς συνταγματικούς του κανόνες

4.2 Το κράτος μέλος που αποφασίζει να αποχωρήσει γνωστοποιεί την πρόθεσή του στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (ήτοι στο Συμβούλιο Κορυφής). Υπό το πρίσμα των προσανατολισμών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Ένωση προβαίνει σε διαπραγματεύσεις και συνάπτει με το εν λόγω κράτος συμφωνία που καθορίζει τις λεπτομερείς ρυθμίσεις για την αποχώρησή του, λαμβάνοντας υπόψη το πλαίσιο των μελλοντικών του σχέσεων με την Ένωση.

Η διαπραγμάτευση της συμφωνίας αυτής γίνεται σύμφωνα με το άρθρο 218, παράγραφος 3, της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης  οι (διαπραγματεύσεις για σύναψη συμφωνιών μεταξύ ΕΕ και τρίτου κράτους ή με Διεθνείς Οργανισμούς).

Η συμφωνία συνάπτεται εξ ονόματος της Ένωσης από το Συμβούλιο , το οποίο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία (άρθρο 16 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το άρθρο 238 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης), μετά από την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

4.3 Οι Συνθήκες παύουν να ισχύουν στο εν λόγω κράτος από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της συμφωνίας αποχώρησης ή, ελλείψει τέτοιας συμφωνίας, δύο έτη μετά τη γνωστοποίηση που μνημονεύεται στην παράγραφο 2 (4.2), εκτός εάν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, σε συμφωνία με το εν λόγω κράτος μέλος, αποφασίσει ομόφωνα την παράταση της προθεσμίας αυτής

4.4  Για τους σκοπούς των παραγράφων 2 (4.2) και 3 (4.3), το μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Συμβουλίου που αντιπροσωπεύει το αποχωρούν κράτος μέλος δεν συμμετέχει ούτε στις συζητήσεις ούτε στις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ή του Συμβουλίου που το αφορούν. Η ειδική πλειοψηφία ορίζεται βάσει του άρθρου 238,παράγραφος 3, στοιχείο β), της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης 4.5 Εάν το κράτος που αποχώρησε από την Ένωση ζητήσει την εκ νέου προσχώρησή του, η αίτησή αυτή υπόκειται στη διαδικασία του άρθρου 49 (που αφορά στην αίτηση κράτους για προχώρηση την ΕΕ).