Το θέμα είναι πολύ επίκαιρο σε σχέση με την αυξανόμενη σημασία της  γεωστρατηγικής θέσης των Βαλκανίων ως συντομότερης διαδρομής για τη μεταφορά πετρελαίου  και φυσικού αερίου από τις πλουσιότερες περιοχές του κόσμου μέχρι τους μεγαλύτερους καταναλωτές αυτών των καυσίμων. Ο  ενεργειακός πλούτος έχει γίνει ένας σημαντικός πυλώνας γεωπολιτικής, γεωστρατηγικής, πολιτικής αλλά και στρατιωτικής εξουσίας. Λόγω της αδυναμίας οικονομικής ανάπτυξης μέσω δικών τους πόρων, οι χώρες αναγκάζονται να εισάγουν ενέργεια, με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε ενεργειακή εξάρτηση από τρίτους. Σήμερα οι μεγάλες εταιρείες έχουν την μεγαλύτερη επιρροή στις παγκόσμιες τάσεις.

Η  κύρια πηγή ενέργειας στη Γη είναι ακόμη το πετρέλαιο, το οποίο συμμετέχει με πολύ μεγάλο ποσοστό στο  σύνολο των ενεργειακών αναγκών του κόσμου.  Εκτός από τις περιφερειακές  συγκρούσεις , τους εμφύλιους πολέμους, τις επαναστάσεις και την τρομοκρατία, που αποτελούν σήμερα την πιο διαδεδομένη απειλή για την παγκόσμια ασφάλεια, υπάρχει και μια άλλη, ίσως παραπάνω από μια απειλή , πάνω από τις ασταθείς περιοχές: ο έντονος ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων για τον έλεγχο, την κατοχή και τη διανομή της ενέργειας.

Σήμερα, ΗΠΑ , η Ρωσία , η ΕΕ και η Κίνα , προσπαθούν να αποκτήσουν τον έλεγχο της πολιτικής στις σημαντικές περιοχές παραγωγής πετρελαίου. Οι παραπάνω χώρες ταξινομούνται σε διαφορετικές θέσεις. Μερικές είναι εισαγωγείς, μερικές είναι εξαγωγείς της ενέργειας, πράγμα που τις  βάζει σε μια εντελώς διαφορετική γεωπολιτική θέση στον τομέα της ενέργειας. Αυτό έχει αλλάξει και τον τρόπο υλοποίησης  των στρατηγικών συμφερόντων.

Αυτός  που έχει το δυναμικό και τους πόρους  της ενέργειας, έχει την πραγματική εξουσία. Αυτός που δεν την έχει, αλλά έχει συγκεντρωμένη εξουσία σε άλλους τομείς (στην πολιτική, στην  οικονομία, στη στρατιωτική ισχύ κλπ), θα λάβει μέτρα για να αυξήσει την επιρροή του και να εξουδετερώσει την επιρροή των άλλων.

Τα Βαλκάνια είναι μια ενδιαφέρουσα περίπτωση λόγω της γεωγραφικής τους θέσης. Είναι η συντομότερη διαδρομή για τον εφοδιασμό της ΕΕ με πετρέλαιο και φυσικό αέριο από την λεκάνη της Κασπίας, την Κεντρική Ασία και την Ρωσία. Αυτό το γεγονός οδηγεί τα Βαλκάνια στο κέντρο του ενδιαφέροντος και της γεωστρατηγικής αξιολόγησης.

Γιώργος Μολύβης