Η τελειοθηρία ή τελειομανία –όπως είναι επίσης γνωστή- σχετίζεται άμεσα με την χαμηλή αυτοεκτίμηση. Οι πεποιθήσεις του ατόμου χαρακτηρίζονται από άκαμπτους κανόνες που εντοπίζονται στην μαθημένη συμπεριφορά μέσα από την οικογένεια.

Ένα λάθος ή «αποτυχία» ισοδυναμεί με τιμωρία και αποδοκιμασία. Παρατηρείται ευαισθησία στην κριτική και ο αμυντικός μηχανισμός απέναντι στην απόρριψη είναι η τελειοθηρία. Ως χαρακτηριστικό είναι εμφανές στην Κοινωνική Φοβία όπου κυριαρχεί έντονο και επίμονο άγχος διαχείρισης καταστάσεων έκθεσης και πιθανής κρίσης.

Οι πάσχοντες υπερεκτιμούν την εικόνα και βασίζονται στην εντύπωση ως πρότυπο συμπεριφοράς. Η τελειοθηρία εξυπηρετεί επίσης τη διαχείριση των συνεπειών ενδεχόμενης κριτικής.

Επιπρόσθετα, πεποιθήσεις και σχήματα ανάλογα της τελειοθηρία είναι κοινά και στα άτομα με Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή χαρακτηρίζοντας το σύνολο της συμπεριφοράς τους. Στις διαταραχές πρόσληψης τροφής το βάρος και ο εαυτός ελέγχεται μέσω των δυσλειτουργικών τελειοθηρικών πεποιθήσεων.

Τέλος τα άτομα με κατάθλιψη αισθάνονται έντονες ενοχές και ντροπή λόγω των υπερβολικών, αυστηρών και άκαμπτων κριτηρίων και προδιαγραφών που θέτουν στον εαυτό τους αλλά και τους άλλους. Ο τελειοθηρικός τρόπος σκέψης καθιστά έναν έφηβο επιρρεπή σε ακραίες αντιδράσεις όπως η αυτοκτονία λόγω της ανάγκης ικανοποίησης των προσδοκιών των σημαντικών άλλων.

Το Γνωστικό συμπεριφορικό μοντέλο συσχετίζει την τελειοθηρία με την πεποίθηση ότι το να είναι κανείς «τέλειος» είναι εφικτό. Το άτομο την επιδιώκει σε κάθε έκφανση της ζωής του (επίδοση, συμπεριφορά, εμφάνιση, σχέσεις, στόχους).

Πιθανές αποκλίσεις ενεργοποιούν αρνητικές σκέψεις αναξιότητας, αδυναμίας και ανημποριάς που οδηγούν σε απογοήτευση. Δίνεται εξαιρετική βάση στις λεπτομέρειες και η παραμικρή παράλειψη, κάνει το άτομο να νιώθει αποτυχία καθώς οι στόχοι είναι μη ρεαλιστικοί, τα στάνταρντ ιδιαίτερα υψηλά και ο πήχης συνεχώς ανοδικός.

Τα άτομα με τελειοθηρία κάνουν μία σειρά γνωστικών διαστρεβλώσεων που οδηγούν και συντηρούν την τελειοθηρική- προβληματική συμπεριφορά.

Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζουν: η διπολική σκέψη (άσπρο ή μαύρο), η υπεργενίκευση, η υποτίμηση και παράβλεψη των θετικών, το αυθαίρετο συμπέρασμα και η συναισθηματική λογική, οι άκαμπτοι κανόνες, η απόλυτη τήρηση των πρέπει, καθώς και η προσωποποίηση.