Είναι του εικοστού αιώνα το Σύνταγμα του 1975 μάθαμε, αλλά έχει φάει τόσες αναθεωρήσεις που είναι απορίας άξιο αν πέραν των Συνταγματολόγων και των φοιτητών της Συνταγματικής Ιστορίας, αν θυμάται κανείς το αυθεντικό.

Αν θυμόμαστε καλά πάντως το Σύνταγμα του 1975 δεν ήταν Πρωθυπουργικοκεντρικό, τουλάχιστον όχι στον απόλυτο βαθμό που έγινε τη δεκαετία του ΄80, όπως ήθελε ο αείμνηστος Ανδρέας.

Αν δούμε λίγο για ιστορικούς έστω λόγους, σε πολύ αδρές γραμμές τις τέσσερις αναθεωρήσεις που έχει υποστεί το Σύνταγμα, θα αντιληφθούμε πως οι τρεις έχουν λάβει χώρα στον εικοστό πρώτο αιώνα:

1986: Περιορίστηκαν δραστικά οι αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας.

2001: Η πλέον εκτεταμένη αναθεώρηση. Κατοχυρώθηκαν νέα ατομικά δικαιώματα (π.χ. προστασία γενετικού υλικού, προσωπικών δεδομένων) και θεσπίστηκαν οι ανεξάρτητες αρχές.

2008: Καταργήθηκε το απόλυτο επαγγελματικό ασυμβίβαστο των βουλευτών και προστέθηκαν διατάξεις για τη νησιωτικότητα.

2019: Περιέλαβε αλλαγές όπως η αποσύνδεση της εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής και ο περιορισμός της προνομιακής μεταχείρισης των υπουργών

Από εκεί και πέρα είναι πολλά αυτά που είναι του εικοστού αιώνα και όχι μόνο δεν αλλάζουν, δε φθείρονται από το χρόνο, αλλά εξελίσσονται κιόλας. Ενδεικτικά αναφέρουμε ορισμένα:

Το άλλοθι του “βαθέως κράτους” αρχικά. Μοιάζει με τα ξένα και ντόπια συμφέροντα που απεργάζονταν την αποσταθεροποίηση της χώρας επί ΠΑΣΟΚ του Ορθοδόξου, αλλά πάει παραπέρα η δουλειά.

Στο βαθμό που αυτό υπάρχει και δεν είναι ένα κατασκεύασμα δια πάσα επικοινωνιακή νόσο, το λεγόμενο βαθύ κράτος συνεργάζεται πλήρως και σε όλα τα επίπεδα με την εκάστοτε Κυβέρνηση. Δεν μπορούν άρα να το χρησιμοποιούν οι κυβερνώντες για τα λάθη και τις αποτυχίες τους.

Ο πολιτικός “κομματόσκυλο” που εννοείται πως γίνεται Υπουργός,, δε λείπει από καμία Κυβέρνηση, όσοι ανασχηματισμοί κι αν γίνουν: ο τύπος που ορκίζεται να “φάει” πολιτικά τους αντιπάλους του, που εξυπηρετεί και κυρίως υπηρετεί τον αρχηγό, το κόμμα και τον εαυτό του, όχι απαραίτητα με αυτή τη σειρά.

Οι σκυλοκαβγάδες στα κανάλια: πέραν των σωφρονιστικών Ιδρυμάτων και των ηλικιωμένων που ακόμη παρακολουθούν ανούσιες πολιτικές αντιπαραθέσεις, κανείς δεν ασχολείται σοβαρά με τους πολιτικούς που είναι τόσο θυμωμένοι που φωνάζουν, ωρύονται, ξιφουλκούν επί δικαίων και αδίκων.

Οι ημέτεροι στις καίριες και μη κρατικές θέσεις: από τις Κυβερνήσεις Σημίτη με την καθιέρωση κάποιων αντικειμενικών κριτηρίων μέσω ΑΣΕΠ και όχι μόνο ξεκίνησε μια προσπάθεια δημιουργίας μιας περισσότερο τεχνοκρατικής και λιγότερο κομματικής δημόσιας διοίκησης.

Τα τελευταία χρόνια η επιμονή στα “δικά μας παιδιά” και μέσω συνεντεύξεων – οπερέτα έχει ξεπεράσει κάθε ανοχή και γραφικότητα.

Και είναι πολλά ακόμη αυτά που είναι του περασμένου αιώνα, σε νοοτροπίες, κακές έξεις, παραλείψεις κτλ, αλλά ας μην κουράσουμε τους αναγνώστες μας.

Αυτό που θέλαμε να δείξουμε είναι πως όταν επιθυμούμε να είμαστε εκσυγχρονιστές να είμαστε συνολικά και όχι μόνο ως προς το Σύνταγμα, στο οποίο οι αυστηροί κανόνες αναθεώρησης κάποιο λόγο έχουν που υπάρχουν: ο κύριος είναι να μη γίνεται ο Συνταγματικός Χάρτης εργαλείο στις αγαθές ή μη προθέσεις της όποιας κυβερνητικής πλειοψηφίας.

(Διαβάστε και το “είναι το βαλκανικό επιχειρείν, ηλίθιε!” )